Türkiye’de Sakız  

 

 

Sakız ağacı ile biraz ilgilenince dört isim ön plana çıkıyor: Alaçatı’lı İbrahim Topal, ondan duyduklarımla temas edip epeyce bilgi topladım. Bu vesileyle Gap projesi üstlenici firması Ata inşaat ve Jokey Klüp başkanlarından Cemal Kura’nın oğlu ile Melih Kura ile de tekrar görüşme fırsatı oldu.

 

İbrahim Topal’dan duyduğum bu işin gönüllüsü bolca ama halihazırda üretim yapan (yani sakız satan) bir kaç yüz çizilmiş ağaç ile sadece Çeşme’li Coşkun Vural ve Melih Kura. Vural Bey “yarımadanın geleceğinin bu ağaçta olduğunu” söylüyor. Melih Kura’nın da 350 ağacı varmış ve üretim yapıyormuş. Ve tabii Nezih Öztüre, eksik olmasın epeyce bilgi verdi.

 

Önce kısaca kendi deneyimimden bahsedeyim: Sakız adasına gittikten sonra 12 yıl önce bilek kalınlığında bir melengeç ağacını bahçemde, orada gördüğüm gibi çizdim. 2 yıl boyunca yılda elli grama yakın da sakız aldım. Sonra ağaç kurudu anlaşılan havuz kimyasalı dibine dökülmüş. Melengeç malum Çitlembiğin kuzeni ve antep fıstığı aşısı da yapılabiliyor. Sakız da onun “akıllısı”. Melengeç’in kahvesi de yapılıyor ve Antep’te satılıyor. Ayni sakız kokulu ağacı veya çalıyı Akdeniz’de Dalyan’a kadar görmek mümkün. Sakız adasında “sadece adanın güneyinde yetişir” dendiğine bakmayın. Önümüzdeki yıllarda Urfa ve Antep’te de eminim bu sakız işini deneyen çıkar.

 

Sakız’da bizdeki Datça bademi misali, köylü’nün yirmi, elli veya yüz ağacı olunca sakız yetiştiricisi. Büyük bahçe sahibinin 300 falan ağacı var. Onun için sakız’dan para kazanmak mümkün. Tarih boyunca (Kolomb dahil) bu kazanç da göz kamaştırmış. Ancak şimdi daha büyük bahçelere ciddi niyet oluşabilmiş.

 

Akhisar’da onbin badem fidanı diktiğimde ülkedeki en büyük bahçe oluvermişti. Sonra Gap projesi kapsamında çok daha büyük badem bahçeleri kuruldu.

 

Verim ise yaklaşık yaşına göre ağaç başına 50-500 gram sakız.

 

Sakıza yatırım yapmak isteyen çiftçinin bilmek istediği:

Sakızdan bir Egeli çiftçi ne zaman para kazanır?

 

En önde gelen sakız gönüllüsü Nezih Öztüre Bergama kökenli bir işadamı ve bu olayın tutkunlarından: “Şu an 9000 ağaç ile sadece Türkiye veya Ege değil dünyadaki en büyük bahçe haline gelmişler. Hedefleri 2 yıl içinde 22bin ağaca ulaşmak.”

 

“Germiyan’daki bahçe’de (O “plantasyon” tabirini kullanıyor) doku kültüründen fidan üretmeyi henüz başaramamışlar. Gövdeleri çizmeye de başlamamışlar. Sakız 300 metrenin üstünde yetişmezmiş. Anaç ağaç çok az olduğundan şu an sembolik fidan satışı var. Sakız ekildikten ancak 5 yıl sonra çizilmeye başlar ve iyi bakılırsa 10 yıl sonra tam verime geçer.”

 

Nezih Bey Sakızın Zeytin gibi “ölmez ağaç” olduğunu söylüyor. 1 yaşında fidanı piyasada 100 TL ye almak mümkünmüş.”

 

 

Bahçemde gördüğüm örnek akla gelirse kuruma gene de olabiliyor. Hoş, zeytinde de kuruma oluyor ama sanki zeytin daha dayanıklı bir çalı.

 

 

Anlaşılan birkaç sene daha, bol sakızlı muhallebi, kahve, reçel bulmak için beklemeliyiz. Melengeç denilen yabani sakıza aşı yapılabiliyor. Ben geçen “antep fıstığı” yazımda bahçemde bu aşıdan randıman alamadığımı yazmıştım.

 

Çelikten yeni fidan elde etmek mümkün. Melengeç’e aşı da yapılabiliyor.

 

Malum “çiftçinin karnını açtıklarında içinden 40 tane gelecek yıl çıkmış”derler. Bu kadar ağaç üretime geçince ilerde ürünü bolca tüketmek isteyenler de umarım çıkar. Heyecan ile önümüzdeki yıllarda bu süreci hep birlikte izleyeceğiz umuyorum. Bu ağaca gönül verenleri tebrik etmek ve bol kazanç dilemek gerek.

http://www.gozlemgazetesi.com/HaberDetay/251/125131/sakiz-agaci-ve-turkiye.html#.VFOxH75G5UQ

4 thoughts on “Türkiye’de Sakız  

  1. Yazı güzel.

    Bir de, gene Çeşme’de, İzmir – Çeşme yolundan ayrılan Ildırı yolu ile Sahilde Çeşme – Ildırı yolunun kesiştiği yerde, sağda bir kır lokantası var. Sahibi Çeçen Mustafa! Lokantanın arkasında da Devletten sakız ve zeytin üretilme kaydı ile kiralanmış bir arazisi var Çeçen Mustafa’nın. Ağaçları, herhalde 5 – 6 yıllık olmuştur. Çeçen Mustafa da çok enteresan birisi. Oldukça üst düzey bir bürokratlık kökeni var.Ciddi bir yerlerde Müsteşarlık filan yapmış. O yeri ele geçirip, bu işi yapmak için de çoklu deve ve hendek işleri becermiş. Benim tanışmam, Norveç’lilerin Huzurevi projesi için yer ararken bir tavsiye üzerine gerçekleşti. Çeçen Mustafa’nın arazisinin üst tarafında bir tarihte Unakıtan’ın yap-sat karşılığı bir Norveç kasabası kurmak üzere göz koyduğu bir kamu arazisi var. Sonradan turistik tesis ve Golf Turizmi için lekelenmiş olduğunu söylemişti Çeçen Mustafa. Sakız mı?, Golf mü?
    Çeçen böreği bayağı iyi idi, uğramaya değer.

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s