“Feys” veya Facebook, Kapitalizmin tarihi dönemeci!

 

 

Eski Fransız Cumhurbaşkanı Sarkozy’nin rüşvet aldığı veya politik gücünü kullanarak zenginleştiği konusu çerçevesinde gözaltına alınması, Trump’un seçiminin belki de Rusların desteği ile şüpheli bir konuma düşmesi gibi konular gündemde… Ve belki de yaygın kitlelerce en ilgi çekici olanı olarak algılanan Trump ile ilişkisi olduğu söylenen porno yıldızı Stormy Daniels ile CNN 60 dakika programında bugün yayınlanacak olan röportaj dünyayı kasıp kavuruyor.

 

Neredeyse Kuzey Kore ile olan nükleer konuşmalar ve ABD Dışişleri Bakanının Trump tarafından twitter ile işten alınması, bizim sınırımızdaki Afrin harekatımız bile gölgede kaldı.

 

Belki de tüm bu haberlerden daha fazla geleceğimize ışık tutacak olay ise facebook veya bizdeki ismi ile “Feys” hisselerinin 50 milyar dolar değer kaybetmesi. Elon Musk gibi bir çok ismin ticari kayıbı göze alarak Facebook hesaplarını kapatmaları.

 

Birçok ülkenin ekonomisinden daha fazla değer üreten Facebook CEO su – ve hiç bir seçimle gelmeyen veya gitmeyen Zuckerberg isimli genel kültürü ve ahlakı konusunda epeyce soru işareti olan bu delikanlı çoğunluk hissedarı. Daha az ekonomi ile milyonlarca kişinin kaderi hakkında karar veren politikacılarda bile bir rekabet, bazen seçim ve dış ilişkiler dengesi ile iktidarda kalma olasılığı var. Bu delikanlı ise hisselerin çoğunluğuna sahip olduğu için mutlak hakim.

 

Bizdeki yaygın isimi ile “Feys’de”   ne yazıp, hemen sildiğiniz, kimlerin hesaplarına baktığınız ve neleri “layk veya like” ettiğinizin, doğum yılınız, “arkadaşlarınız”, çeşitli resimlerinizin kayıtları var. Hangi haberler ile ilgilendiğiniz, hangi politik tercihleriniz ve hatta hangi cinsel tercihlerinizin olduğunu algoritmalar yani küme hesapları ile tespit etmek mümkün. Bu verilerden ki 2 milyar dünya vatandaşının verileri bu delikanlının elinde, 50 milyon ABD vatandaşının verilerini bu insan dolaylı olarak Cambridge Analytica isimli İngiliz şirketine devretmiş. Hesap sahiplerinin haberleri olmadan ve bunlar da bu verileri “nabza göre şerbet vererek ve yönlendirerek” geçen yılın Başkanlık seçimlerinde kullanmışlar. Bu şirkette eskiden çalışan, saçlarını turuncuya boyamış bir çocuk bunu dünyaya ifşa etti. Ayni zamanda İngiliz yayın organları bu Cambridge Analitica isimli şirketin CEO sunun nasıl, gerek kadın bularak ve gizli “resimler” çekip basına sızdırarak, gerek adaylara yasal görünümlü para verip “resmini çekerek” ve gayri yasal diye pislik atarak seçimleri etkilediklerini itiraf ederken filmini çekerek, bir gazetecilik başarısına imza atmaları geçen haftanın gündemini belirledi.

 

Big data (büyük veri)  denilen olayda bir resim gerçekten binlerce kelime değerinde. Onbinlerle, yüzbinlerle benzer konumdaki resimlerle mukayese edildiğinde insanların bir çok “tercihini” olasılık olarak olsa da bilgisayarcılar analiz edebiliyorlar artık. Hele hele kolayca “feys” de olduğu gibi okuduğu haber, ismi, doğum tarihi ile bu bilgiler değerlendiğinde birey neredeyse çıplak hale gelebiliyor. Uzmanlar bir çok hesap sahibini bu yollarla “eşlerinden daha iyi” tanıyabildiklerini söylüyorlar!

 

Zuckerberg de sonunda skandal patladıktan sonra sessizliğini bozup TV ye çıkıp özür diledi ve bu verilerin, yani şirketinin (Facebook) devlet tarafından kontrolünü gündeme getirdi. Düşüşten sonra bile 450 milyar dolardan daha fazla eden şirketinde olup bitenden bu delikanlının kısmen haberi bile olamayacağına uzmanlarca dikkat çekilmişti. Bu büyüklükte bir “değerin” tek kişinin lafı ile yönetilemeyeceği zaten söylenegeliyordu.

 

Önümüzdeki yıllarda herhalde sermayenin “sonsuz” olamayacağı kabul görecek ve belki daha önce petrol şirketlerinde olduğu gibi bu “çok büyük” şirketler devlet eliyle bölünecekler. Kapitalizmin ve birey haklarının çarpışması gibi de algılanabilecek tarihi bir süreç!

 

One thought on ““Feys” veya Facebook, Kapitalizmin tarihi dönemeci!

  1. Bu olay bir kaşık suda fırtına bu veriler google ve tum internette zaten var ayrıca yüzlerce anket yapılıyor gazete televizyon seyirci tercihleri var telefonlar dinleniyor heck ediliyor emailler okunuyor wikileaks etc…aslında hepsi facebook’un yararına bu hisse fiyat dūşūşü katıyla artacaktır…kotu reklam yoktur…bu yorum bile kayda gecti..

    Liked by 2 people

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s