Biruni Olmadan Darwin Olmazdı

Bizler bugün evrim kuramını Darwin’in zamanından ve doğal olarak kendisinden çok daha iyi anlayabiliyoruz. Milliyetçilik vatanperverlik, ulusalcılık, din vs farklı, bilim farklı olaylardır. Aman ha hepsini ayni kefeye koymaya çalışmayalım.

Darwin sadece 100 den fazla bilim dalının (embryoloji, genetik, antropoloji gibi genelde bilinen birkaçı gibi) kurulmasına neden olan sağlam bir bakış açısı ve doğal olarak bilim tarihinde bir dönemeç olan bir paradigmanın yerleşmesinde fark yaratan bir insandı.

Bizler kültürel ve bilimsel bakış açıları ışığında algılamaya muktedir yaratıklarız. Hiçbirimiz bundan ötesine mecbur edilemez. Aşmaya yani öte tarafı anlamaya  çabalayan bazı istisnai hemcinslerimiz var ve olageldi. Darwin bunlardan önemli biriydi sadece.

“Darwinizm” kelimesi ondokuzuncu yüzyıldaki yanlış anlaşılan ve terkedilen evrim anlayışı tarihinde bir zamanlar kullanılmış bir kelime, batıda artık  kullanılmıyor. Tabii eğer bilim tarihi ile uğraşmıyorsanız. Artık evrimbilim terimi kullanılıyor.

Evrim bize dünyayı anlamamıza ve çözüm üretmemize olanak veren bir bakış açısı. Eflatundan, Ebu Reyhan el Biruni’den (873-1048) ve Çinli dahi Şen Kuo dan (1031-1095) beri hissedildi ve giderek, Darwin in dedesi dahil birçok bilimle ilgilenen insan tarafından bu sezgiler paylaşılabilir bilimsel dile çevrildi.

Darwin evrim hakkında yazdıklarını yirmi sene kadar Viktoryen İngiltere’de dini tepkiden çekindiği için yayınlamadı. Taa ki Alfred Wallace in ayni konuyu bilimsel biçimde dile getiren makalesi yayın kurulunda olan Charles Darwin in önüne konana kadar.

Ancak ondan sonra  Darwin uzun zamandır hazır olan kitabını yayınlamaya karar verdi. Yani bir yandan çekiniyordu bağnazca tepkilerden, diğer taraftan da öncülüğü kaptırmak istemedi. Wallace da coğrafi evrimin babası olarak tarihe geçti ve kendisinden daha yoğun bu konu ile ilgilenen Darwin’i takdir etti ve destekledi.

“Türlerin kökeni” bilim çevrelerinde genel bir kabul gördü.

Artık evrimbilimi olmadan Genetik, Microbiyoloji,Tıb, Embriyoloji gibi yüz kadar bilimdalını anlamak mümkün değil. Darwin’in mütekamil bir insan olması bilim için bir şans idi.

O zamanki biliminsanları gibi merakları uğruna para harcayan insanlarından sonra maaş alarak bu işi merak eden nesiller gelişti. Bugün biliminsanları denilince genelde kariyer yapanlar ve bu iş için maaş alanlar anlaşılıyor. Yeni ruhban sınıfı mı diyelim?

Ve anlayıp kabul ederek işin felsefesini kavramamış olsa bile her hekim bugün Darwin’den daha fazla evrim hakkında bilgi sahibi. Bir sürü yanlış yorum yapıldı ve tarihe gömüldü. Galton vs ırkçılığı bile evrim ile izah etmeye çalıştılar. Darwinizm kelimesi ozamandan kalma .

Evrim Darwin’in malı değil, bir gerçek. O olmasaydı Wallace , o olmasaydı Bates veya Mendel zaten bu bakış açısını insanlığın hizmetine sunacaklardı. Anglikan kilisesi ölümünde Darwin’i Newton’un yanına  katedrale gömecek kadar aydınlanmıştı ve ülke çıkarlarını görebilir hale görmüştü.

Biz birbirimizi yemekte daha ustayız. Örneğin Özbekistan’da doğan ve Gazneliler zamanında yaşayan Biruni,  ki Fars düşünürü olarak tanınıyor, hakkında bilgi almak istediğinizde bizde bu konu ile ilgilenen birkaç şayanı takdir eser dışında Unesco da 1974 de Birleşmiş Milletler tarafından basılan kaynaklara başvurmak zorunda kalıyoruz. Bunlar kısmen Ruslar tarafından Farsça’dan çevrilmiş.

Evrim bilimi ile uğraşanlar bilirler Carl von Linné (Linnaeus) bitkilerin iki isimli klasifikasyonu sayesinde botaniğin babası olarak adlandırılır ve haklı bir ismi vardır dünya bilim adamları arasında. Biruni ondan 700 yıl önce iki isimli klasifikasyonu başlatmış. Sadece dünyanın bu tarafında bizler,  O’na yeterince sahip çıkamamışız sanki.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s