Corona Tekrar, Hava vs

Şubat Mart Nisan aylarında bolca Corona yazmıştım. Hem biraz tekrar, hem de yeni birkaç bilgi vereyim. Okullar açılacak, ne yapmalı vs. türünden sorularda belki faydalı olur.

Corona genelde hava yolu ile bulaşıyor.   Yaklaşık yüzde seksenbeş oranında.  1.5-2 metre mesafe tutmak ve maske faydalı.

Hava yolunda 1. Damlacık enfeksiyonu rol oynuyor. Ki  hapşırma, öksürme ile oluşan küçücük damlacıklar. Bunlar yerçekimi ile yere düşerler. Orada da baz temizlik ile yok  edilebilirler.

Temizlik son haliyle bilhassa  bakteriler için kuru olan satıhtır. Islak bırakmamak gerek. Güneş (UV) tabii iyi bir dezinfektan.

2. Mikrodamlacıklar ile yani aerosol ile bulaşır bu virüs. Bunlar konuşurken, şarkı söylerken vs oluşur.  Ki bu mikrodamlacıklar uzun süre havada asılı kalabilirler.

O neden ile içinde çok sayıda insan olan  odaların- bilhassa örneğin sınıf odalarının  saatte  4-5 kez havalandırılmaları gerekir. Bu da pratik olarak kapı ve pencereleri 2-5 dakika açarak sadme havalandırılması ile yapılabilir. Saatte 2-3 kez yapmakta fayda olabilir. Klima bunu sürekli yapar. Isı kaybı daha az olur.

3 kişilik bir aile evin içinde ise saatte veya 2-3 saatte bir kez 5 dakika  sadme havalandırması yeterlidir. Bu sürede hava değişir duvarlar eşyalar soğumaz vs.

El yıkama : bir insan 700-800 kez gayriihtiyari elini yüzüne sürer. Temas yolu ile enfeksiyon yaklaşık yüzde 15 dir. El yıkamak – sabun ile 20 saniye  yeterlidir.  (yani yıkarken 2 kez hızlıca dandini dandini dastana danalar girmiş bostana kov bostancı danayı yemesin lahanayı ninnisini söylerseniz yeter yıkamışsınızdır elinizi)

Virüs yükü  diye bir konu vardır. Şu an daha net veriler elde etmek için araştırmalar yapılıyor. Bizde de yapılabilirdi.   Özetle ne kadar kalabalık bir arada ise, o denli fazla havada asılı mikrodamlacık olasılığı ve sağa sola dokunma olasılığı ve o kadar fazla enfeksiyon riski.

Bu konulara ilk başta değindim. Öğrenmek için okuyan da anımsar. Ama genelde gözucu ile okunduğu için bazıları üstüne basa basa tekrar.

Sivil ortamda bez maske yeterlidir.  Bez maskeyi  sabunlu su ile 20 saniye yıkamak ve ütülemek yeterlidir ve tekrar, tekrar  kullanmak. Elimden gelse israf ve çöp diye kağıt maskeleri halka hiç dağıtmazdım.  

Somut bilgi yerine daha ziyade birilerine bir  şeyler giydirmek istiyor yazarların çoğu. Hamdolsun çoğu uzman ve zaten her okuyucu da yargıç.  Napacaz?  Malzeme bu! Biraz  somut bilgi vermeye çalıştım.

Bilim kurulu, Ne biliim kurulu ,  İktidarın ve Muhalefetin yeterliliği veya yetersizliği yapıcı kritik olarak söylenecek çok şey olabilir de herkes bildiğinden soran danışan çok az kişi var.  Zıp diye ortaya çıkmak isteği ile basına demeç veren verene “aşıyı buldum, buluyorum vs” bu temel bilgilerin içselleştirilmeleri ve anlaşılmaları halk sağlığı açısından esas.  Tekrar tekrar temel bilgilerin paylaşılması gerek. Bu bilgilerin içselleştirilmeleri. Başarı veya başarısızlığı ortaya koyuyor netice itibariyle. Çatık  kaşa da gerek yok, gülümseyerek.

Bu kısım basında zayıf. Gencecik, okumuş  insanlar karantina boyunca evden dışarı çıkmamışlar. Çıkar çıkmaz sarılıp öpüşmeler falan. Görüyorsunuz ki yukarda yazılanı anlamamışlar.  

Bizim de (istatistikler şöyle, böyle, sen başta olsan ne yapardın  vs ) genelde imkanlarımız dahilinde bu pandemi ile başetme şeklimiz en azından ABD den daha başarılı. Sağlıklı günler dileklerimle.  Bu konuyu bıkmadan usanmadan tekrarlamak gerek. Ne kadar çok insan özümserse o kadar başarılı oluruz bu salgın ile mücadelede!

Ps. Neden üstüme vazife edinip yazdığımı da önceden yazmıştım tekrarlayayım. Hava yolu ile enfeksiyonun UV ile önlenmesi üzerine Bonn’da doktora yaptım. 70 li yıllarda yoğun olarak deneysel çalıştım. Bu her tarafta artık kullanılan “damlacık enfeksiyonu” tabirinini de bir bilimsel makalede( bilimsel yayın listemdeki ilk yayınlardır) Almanca’dan çevirip, Türkçe’de muhtemelen ilk veya ilk kullananlardan biriyim.

One thought on “Corona Tekrar, Hava vs

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s