Ertele-ME! Erteleme huyu: Prokrastinasyon

İnsanlar sevmedikleri şeyi ertelemekten haz alırlar. Bu ertelenen ayni zamanda gerekli ise baskı altında çalışmaktan aldıkları ek haz  ayrıca ertelemek için bir başka neden.  Yani erteleme illetinin tam çiçek açmış hale gelmesi için  gerekli olanlar : yapılması gereken  bir işi anlamsız – verimsiz  ve gereksiz bir şekilde ertelenmesi.

Ben bu prokrastinasyon’un  insanoğlunun en anlamlı ve faydasız davranış biçimlerinden biri olduğuna inanıyorum.  Kısaca prokrastinsayon zamanı hayaller ile harcamak.

Genç iken insanlar kendilerine aşırı güvenden dolayı – veya daha da açmak gerekirse daha becerikli daha zeki daha bir kendi filmlerinin başrol oyuncusu olduklarından kader kısmet vs olan  safiyane inançlarından dolayı – başka bir deyiş ile kibirlerinden dolayı, çalışmak gereken şeyi erteliyorlar ve kendi zihinlerinde çeşitli hikayeleri yaşayarak , filim seyrederken, bir konuşmaya şahit olduklarında yapmaları gerekeni kafalarında evirip çevirerek  yaşamı da kısmen erteliyorlar. Sonunda yapmaları gerektiğinde de acemice yapıyorlar yapmak istediklerini.

Örnek bir yazıyı yazmak. Yazmaya en sonunda  başlayınca kağıt kalemi alınca fikirlerini  düzgün ifade edemiyorlar ve çeşitli bahanelerle en sonunda yazmayı bırakıyorlar.  Halbuki çala kalem yazınca öyle veya böyle yontulabilme şansları oluşuyor.

Bir diğer örnek koşmak isteyen sürekli idman yapmayınca koşu günü geldiğinde başarılı olamaması.

Kısacası  (düzenli) çalışma alışkanlığını edinmek veya edinmemek konu.

Ertelemenin anlamlı olacağı durumlar da var tabii. Tarihten bir örnek Cunctator:  eski zaman  280 -203 yılları arasında yaşamış olan Fabius Maximus Cunctator ‘un ismi  erteleme ile eşanlamlı olarak kullanılabilir.  Üst dudağında bir siil olduğu için Fabius Verrocosus da  denmiş adama yani siilli Fabius.

Kararsız Kasımların atası bu Kunktator yani. Bu kararsızlığını  veya erteleme huyunu  savaşlarda da kullanırmış ve kısmen de başarıya ulaşmış. Özetle: karşı ordu tam savaşa hazır duruma geldiğinde, ordusunu başka bir konuma getirerek savaşı ertelermiş, birkaç konum değişikliğinden sonra karşı tarafta disiplin sorunları ve yıpranma işaretleri görerek başarılı bile olurmuş bu stratejisi ile. Yani düşman “tüh yahu bu adamla ağız tadıyla savaşılamıyor” dermiş.

Yavaşlığın ise tabii inanılmaz faydaları da olabilir yaşamda. En ünlü örnek rüzgarların sesini dinleyerek çok başarılı olan John Franklin’in hikayesi. Sten Nadolny ünlü romanı Yavaşlığın Keşfi’inde (Entdeckung der Langsamkeit)   yavaş olduğu için rüzgarların dilini anlamaya başlayan ve rüzgarlı gemilerin devrinde çok başarılı bir kaptan olan  Sir John Franklin’in hikayesini kendi ilaveleri ile anlatır. Bu tür yavaşlık tabii Kunktator kararsızlığı ile tam ayni şey değil.; Apayrı bir yaşam kalitesinin algılanabilmesi için gereken ihtimam veya insanlararası ilişkide dinginlik ile yeni veya ilave kalitenin ortaya çıkışı.  Yani karasızlık ve  yavaşlık erteleme huyu ile ayni şeyler değil.

Erteleme illeti  tarifi gereği  gereksiz ve verimsiz bir davranış biçimi. İnsanın hayal ile gerekli olanı yapmama alışkanlığının oluşması. Faydalı bir şey günlük bir acendaya yapılacak işleri yazmak. Yap listesi  oluştuktan sonra zihnin farketmeden ertelemesini önlemek için her gün  yapıldı diye bir artı işareti konulması ama yapılamadı ise de bir gün sonraya veya bir hafta sonraya yeniden yazmak ve kendisini aşmasına bir yardımcı  olarak yazıyı ve acendayı kullanmak.

Bu illetin ne denli yaygın olduğunu geçen hafta BBC de olan yayından sonra gelen okuyucu mektuplarında görüyoruz:  birisi  eşiyle “ertelemeyelim diye bir karatahta almıştık ve yap listesini yazdık” diyor: tahtayı tekrar bulduklarında, yirmi beş yıl sonra  yapmaları gerekli 20 iş te hala yapılmamış olarak tahtada yazılı imiş.

Yapanlar ve yapamayanlar diye insanları basitçe ayırabiliriz öyle ise.  Sinerji’nin basit tarifi ise birden fazla insanın bir araya gelmesi ile bu prokrastinasyon illetinin aşılması olsa gerek.   Yaklaşık sekiz yıldır bu erteleme illeti  konusunda birşeyler yazmak istiyordum. Zihnimdeki yap listemde bu konu vardı, ama erteleyip duruyordum. Ailedeki en hızlı iş kaçıranımız olarak ünlü kızım bana BBC deki yazıyı yollayınca şaşırdım. Demek o da bu illetten muzdaripmiş. Bir de olmasaydı nasıl olurdu diye düşünmedim desem yalan olur.

One thought on “Ertele-ME! Erteleme huyu: Prokrastinasyon

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s