Harbetsuvan Tepesi, Ceylan Tuzakları

Harbetsuvan Tepesi

 

Harbetsuvan, Arapça “harabe” ve “suvan” çakmaktaş demek.

 

Pekiyi çakmaktaş ne? Syleks denilen bir taş. Hayvanı kesmek için kullanılan taş bu çakmak taş. Milyonlarla yıl önce volkan içinde kalan küçük deniz canlılarının iskeletlerinin içinde kuarz taşı oluşması. Biz insanlar bu taş ile diğer taşları da kırabileceğimizi, oyabileceğimizi, uçlarından mızrak ucu ve kesici alet yapabileceğimizi öğrenmişiz avcılık toplayıcılık zamanlarımızda.

 

Çakmaktaş bundan 40 yıl öncesine kadar buğdayı, arpayı, yulafı sapından ayırmak için kullanılan öküzle çekilen dövenlerin altına takılan taş idi.   Bu tepelerde bundan yaklaşık on bin yıl önce bu medeniyetler bu tapınakları veya alış veriş merkezlerini kurmuşlar sonra da toprakla kapatıp üstlerine de bu mızraklarını oklarını atıp bırakıp gitmişler. Neden? Bilinmiyor. Bir nevi “çözüm süreci” mi?  Belki de bir hastalık veya sel sonucunda? Belki artık tarım toplumuna geçtiklerinden?

Doç. Bahattin Çelik bana muhtarların bundan 40 yıl öncesine kadar civardan köylülerin at arabası veya traktör römorku ile gelip, dövenin altına koymak için çakmaktaş topladıklarını anlattıklarını söyledi.

 

O devirde kullanılan bir de obsidiyen diye mızrak ucu kazıyıcı kesici alet olarak kullanılan taş var. Ejderha camı da deniliyor bir sürü modern masalda.

 

Harbetsuvan tepesine gidiş Urfa’dan araba ile bir saat. Ondan sonra yaklaşık bir 40 dakika, benim yaşımda, dilim bir karış dışarda, yürümek gerek tepeye doğru. O nedenle bakir ve bilimsel açıdan son derece değerli bir alandan bahsediyoruz. En yakın Karahisar Köyünün muhtarı Mehmet Sel ayni zamanda meclis üyesi tepeye beş dakika yürüyüş mesafesine kadar en azından yüksek bir araçla  gidilebilecek bir yol yaptırma sözü verdi. Ben de tepeye bakan evinin bahçesinde, ağacın altında Taşdevri Cafe diye bir tabela getirmeyi ve müşteri olarak ilerde bolca nescafe tüketme sözü verdim.

 

Harbetsuvan muhtemelen ceylan tuzaklarının merkezi bir konumda ve heyecan verici tarafı etrafındaki yaklaşık beşyüz dönümde Roma devri tümülüs mezardan belki tunç devri yerleşimleri izi var ve daha da benim için heyecan verici tarafı hemen yakınında belki erken taş devrinde de kullanılan bir mağara ve sonunda köyde bir ortaçağ kalesi var. Yani belki eğer kazılardaki bulgular teyid ederse ve ispatlayıcı nitelikte olurlarsa bir kaç on bin yıldan bugüne kadar gelebilecek çok geniş yelpazedeki bir arkeolojik açık hava müzesi olabilecek bir alan.

 

Gönlümü kaptırdım dediğim bu müthiş coğrafya ile bir kaç gidiş geliş süren bir heyecan mı yaşanacak, yoksa daha uzun süreli bir aşk mı? Ona bu bilimsel kazıdaki kemikler ve bulgular  karar verecekler netice itibariyle..

 

 

Harbetsuvan tepesindeki mağaranın altında kenarında erken taş devrine dair bir kafatası, bir kemik bu hayalimdeki açık hava müzesinin dünya çapında olmasını sağlayabilir. Yöredekilere ortaçağdan kalan kaleden erken taş devrine bir turizm imkanı sağlar. Yani görüyorsunuz altın, elmas falan değil değerli olan doğru bir kemik parçası veya açılmamış bir kaba mezar. Yani haşa altın gümüş çanak çömlek değil. Onlar hep daha yeni dönemlerin ve olsa olsa süs olarak  bir camekanda turistlerin daha fazla gelmesini sağlayabilirler.

 

Harbetsuvanın da ceylan tuzakları izleri var. Oraya 20-30 dönümlük bir ceylan barınağı bu hayalimdeki müzeyi daha da hoş kılar. Bahattin hocanın dere tepe gezip resimlediği ceylan tuzakları muhtemelen onun söylemi ile : “bu tapınakların ve bu çağın ayak izleri” .

 

O zamanki barınaklarda bulunan kemikler de on, on iki bin yıl önce insanların en fazla ceylan ve daha az tilki, yaban koyunu, yaban domuzu yediklerini gösteriyor bize. Dünya çapında bir paleobotanikçi bulup bir şekilde bu yörelerde çalışmasını sağlamak gerek. Ben çiftçi ve gezmiş görmüş bir hekim olarak bu yörelerde bir zaman meşe den çitlembiğe arada belki zeytin yemiş gibi meyvalar da olan yer yer bir sıklık içinde sadece birkaç bin  insan yanı sıra yüzbinlerce hayvanın yaşadığını hayal ediyorum.

Yarın Ceylan Tuzakları ve Karahantepe

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s