Para ve Doğabilimleri

 

 

Nobel ödülünü paranın psikolojisi hakkında çalışan adama vermişler. Ne yapmış ülkemizde yaşayandan farklı olarak?  Burada her gün psikoloji ile uğraşıyor vatandaş parasına sahip çıkmak için.   Bize özgü bir örnek mi istersiniz?

 

Yüz bin TL lik bir daireniz  var diyelim.   Hoş pek o paraya daire kalmadı ya gene de fazla sıfıra boğmamak için bu örneği alalım.  20 yılda yatırdığınızı çıkarması için  yılda beş bin Tl kira almanız gerek. Yani ayda net 416 TL kira. Ülkemizde hiçbir zaman alamazsınız!  Bir milyonluk evde 4160 TL. 3 milyon TL lik bahçeli  evde ayda 12.500 TL! Alamazsınız. Kimse ödemez  yarısını bile! Alabileceğinizin bugünkü değerer itibariyle 2500-5000 Tl gibi bir “psikolojik” sınırı vardır Türkiye’de.

 

Batı ülkelerinde bu farklıdır.  Orada gayrimenkulün  ederinin yüzde beşini veya yüzde dördünü kira olarak  alabilirsiniz.

 

Bizde kira ucuz ve ev satın almak pahalı ise neden insanlar iki üç misli fazlasını verip bu evleri satın alıyorlar? Neden kirada oturmak populer değil?  Kitaplar yazılabilecek bir konu.

 

 

 “Ev sahibi olmak” gibi sosyal bir baskı yüzünden, göçebe olan ecdadımızın genlerinden  kaynaklanan bir tedirginlikten. “Kirada oturuyor” dedirtmemek için.

 

Para ve Psikoloji  hep bir arada. Zaten ekonomiyi doğa bilimleri olmadan anlamak münkün mü?

 

Doksan yaşındaki ABD eski Başkanı Bush bir kaç hanımın poposuna ellemiş.Şu anki tacizci  Holivudlu Weinstein ve Bush’un “orasına burasına elleyeceksin” teypleri ortada dolaştığından konu pek bir popular.  TV habercisi bir çalışanını taciz etmiş ve otuziki milyon dolar gibi bir paraya susmasını sağlayabilmiş. Gazeteciler aralarındaki anlaşmayı ortaya çıkarınca skandal gene de patladı. İnsanlar meblağın uçukluğuna şaşırdılar. Ne biçim  taciz idiyse artık.

 

Hastanede çok yaşlı insan gördüm artık kızını, oğlunu tanımayan adamlar. Bazen kendi ismini unutanlar.  Ama titreyen  ellerini hemşirenin göğsüne veya poposuna uzatırlardı.  Yani bu cinsel cazibe türümüzün en eski dürtülerinden biri  ve hepimiz çoğu erkek ve her kadın biliyor ki tüm sosyoloji  para ve seks  dürtüleri üzerine kurulu.

 

Pekiyi net gibi çoraplar, yırtmaçlar, dekolteler ne iş? Onlar da tacize giriyorlar mı?  Eskiden batıda bikini giymek yasaktı, şimdi kapanmak yasak oluyor yakında.   Hukuk ve diger sosyal bilimleri modaya göre yaşıyoruz. Bir uca gidiyor sarkaç, sonra dönüp öbür uca.  Taciz ne? Kaç para? Hastanedeki yaşlıdan hemşireler taciz ediyor diye para mı alacaklar? Tüm bunları yazarken düşünüyorum da  kamusal alanda erkeğin kadına ellemesine kesin ve net cezalar tabii ki şart. İş yerinde ha keza. Kadınlar trafikte ve toplu taşımacılıkta avlanma sezonundaki av hayvanı gibi olmamalı. Da çözüm ne?  Daha fazla kamera mı?

 

Hep ekonomik yaptırımlarda mı çözüm? Konunun daha açık olarak konuşulmasında mı? Taciz edenlerin teşhirinde mi?  Herhalde kadın erken ilişkilerindeki (genelde erkeklerce yapılan) taciz hukuken önümüzdeki yüzyıllarda bir norma yerleşecektir.

 

Ev alımı ve kira konusunda da hesabını bilen azınlık, bilmeyene oranla kar etmeye devam edecektir. Ekonomistler de bunu matematiksel bir eğri haline getireceklerdir ilerde herhalde.

 

One thought on “Para ve Doğabilimleri

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s