Epistemolojik kopuş

Epistemoloji basitçe normal insanlar anlamasın diye kullanılan bir terim. Bilgi felsefesi demek.

Felsefeciler biraz hekimleri taklit etmek gereği duymuşlardır. Bunu örnekleyerek sizi biraz eğlendirdikten sonra hemen kopuş kısmına geleceğim.

Unknown

Örnek vereyim,  tıpçılar halk anlamasın diye bol eski latince ve eski yunanca kelime kullanmayı severler.  Herkes her şeyi anlasa para kazanmak epeyce daha zorlaşabilir. Bu birinci neden. İkinci neden ise ne kadar saygı ile bir zor anlaşılan konuya yaklaşılırsa – enseye tokat falan olarak laubalileşmeden- o denli o konu üzerine yoğunlaşıp derinleşebilme imkanı doğar. Hem de gerçekte ne olduğu söylenirse bir hasta yakını,  o an insanın ölümcül olduğunu unutup hekimi hemşireyi öldürebilir.

Felsefeciler bilgi felsefesi yerine epistemoloji diyerek saygı mı gösteriyorlar yoksa kendilerini mi saygın göstermeye çalışıyorlar kestirmek zor. Fazla gerçek tarihte bazen sağlığa da zarar vermiş. Tıptan örnek ile devam edeyim:

Hastane infeksiyonu hastaneden kapılan mikrop ile oluşur. Bunu derinlemesine araştırmıştır bilim insanları. Bir de isim vermişlerdir: hospitalismus!  Bu isim artık konu ile uğraşanlar yanı sıra diğer hekimler ve hatta halk arasında kullanılır olunca hastane enfeksiyonu  ile uğraşanlar kendi aralarında yeni bir isim buldular: nosocomial enfeksiyon.

Şimdi ne isim verirseniz verin olayı derinlemesine anlamak için en azından Semmelweis kimdir, nasıl ölmüştür vesaire bilmek gerekir mi?   Bence evet. Basitçe okuyun derim bilmiyorsanız. Ondan sonra birkaç yüz, hatta bin saat havadan sudan, insan materyallerinden mikrop üreterek, sayarak, mikroskop ile bakarsanız konuyu daha da iyi anlarsınız. Tabii bu işleri deneysel olarak bir fikri takip kapsamında yaparsanız, yoksa on bin idrar kültürü yaparak değil!

Pekiyi epistemolojik kopuş ne demek oluyor?    Bilgi’den kopuş nasıl bir şey?  Abdülhamit idam edildi ve ülke onun zamanında hiç toprak kaybetmedi demek  bir epistemolojik kopuş mu?  Olabilir veya olmayabilir!  Herhangi bir tarih kürsüsünde kesinlikle evet. Bu tür söylem ile kimse orada barınamaz. Veya dünya düzdür diyerek herhangi bir Coğrafya kürsüsünde. Bilim dediğimizde günümüzde akademik titrlerin epeycesi  tüm dünyada masal yorumculuları ve tarihçilerine verilmiyor mu? Halkın çoğunluğu örneğin lider ülke konumunda olan ABD de Hristiyan moral ile yönetildiklerine inanmıyor mu? Bir yandan masallar anlatılırken, diğer yandan gemicikler ve kamyoncuklar ile mallar bir yerden bir yere yürütülmüyorlar mı?

Kopuş kısmında bir adım öteye gideyim. Bir yazar düşünelim, o yazar, o denli seviliyormuş ki, o yazarın hikayeleri tüm dünyada anlatılıyormuş. Bu kişi bir gün güzel fikirleri kafasından uçup gitmesin diye başını bir atkı ile bağlamaya başlamış ve moda bu ya, bu giderek salgın halinde etrafa yayılmış.  İnsanların çoğu atkı veya eşarp gibi bir kumaş ile başlarını bağlamaya başlamışlar.

O kadar yaygınlaşmış ki ve başı bağlılar yani eskiden Osmanlı’da Serbasti tabir edilenler (serbest)  başı bağlı olmayanlara Serseri demeye başlamışlar. Osmanlıda olduğu gibi.  Hatta serserilere bazen devşirmek için nasihat bile edenler olmuş. Ee, nush ile uslanmayanı etmeli tekdir, tekdir ile uslanmayanın hakkı  kötektir!

Son zamanlarda otobüs ve minibüsler ile seyahat ediyor musunuz değerli okuyucum? Çoksesliliğin görüntüsü olarak bir çok yerde bir başörtülü ve yanında başı açık kızın arkadaş olduğunu göreceksiniz. İki farklı dünya görüşü yan yana! Öyle mi? Yoksa misyoner (bireysel?) nush gayretleri mi? Bilmiyorum, bilimsel bir örneklemem de yok. Yani kopuş mu değil mi bilemedim.
inşallah çoksesliliktir.

Alın size bir masal, bilin bakalım hangisi doğru hangisi hayal!

2 thoughts on “Epistemolojik kopuş

  1. Tabii olumlu anlamda epistemolojik kopuş insanın dünyanın evrenin merkezi olmadığını, dünyanın bir yıldızın, bir gezegeni olduğunu anlaması ile olmuş

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s