Can ve Et

Gözlem Gazetesinde basılan hali: https://www.gozlemgazetesi.com/2022/10/21/can-ve-et/

Önce en güçlü etten bir parça koparır ve yer. Sonra sıraya göre diğer hayvanlar. Bu sıra yüz binlerce  yıldır belirlenmiş bir sıradır. Kolay kolay da değişmez.  Sıraya uymayan yaralanmayı veya ölümü göze alır.  İnsanlarda da çok farklı değil.

77e8238a-a225-4256-81a2-5dd63a8f00fa

Fransız ihtilalini sonradan giydirilen kültürel içeriğe göre anlayamazsınız. Gelin doğa bilimleri ile anlamaya çalışalım. Belki hatırlarsınız veya Google da kolayca detayını bulabilirsiniz 2010 yılında İzlandaki volkan patlamasından doğan hava kirlenmesinden binlerle uçak seferi iptal edildi. Yüzbinlerle yolcu yolundan oldu. Kolayca bulamayacağınız  bir doğruyu tekrarlayayım:

1782’de İzlanda’da Hekla ve Skapter Jokul volkanları patlar; sonra 1783’de Japonya’daki Asama Volkanı atmosfere lav ve toz bulutları saçar.

Sonra altı kötü mahsul yılı birbirini izler. Sonunda soğuk geçen 1788/89 kışında açlık ve çaresizlik doruk noktasına varır. Gerisi zaten sıradan tarih kitaplarında çeşitli yorumlarla birlikte okuduğumuz hatta bazılarımızın kahramanlarını adlarıyla hatırladıkları Fransız Devrimi. Ve tanrı kral devrildi.

Şimdi de öylesine bir değişim içindeyiz. Göçmenlerin veya mültecilerin bir kısmı ekonomik nedenlerle Türkiye’ye hem de kolayca geliyor.  Fakat büyük bir kısmı hayati tehlikeyi göze alarak gerek şişme bot ile gerek yüzlerce kilometre yaya bir sistemden diğerine kaçıyor. Bizde ise gıda fiyatları çoğu ülkeden fazla alışılmamış şekilde artıyor.

İran’da olan kalkışma da benzer nedenlerle oluyor. Mahsa Amani’nin ölümü bir çok insanın ölümü göze alarak isyanına neden oluyor.  ABD deki durum  esasta çok da farklı değil. En fazla yurttaşını hapse tıkan ve hapishaneleri  bir yatırım haline getirmiş bir sistem.  Sağlık sistemi ve hukuk sistemi yaralı. Seçim sistemi  keyfi çizilen ırkçı sınırlar (gerrymandering) ve 6 Ocaktaki kalkışmadan (Trump srçim neticelerini kabul etmeyince yapılan kongre baskını)    beri zaten sakat.

Tabular ve yasaklar ile bir yere kadar. Orada gemicik ve korumalar, burada fıtrat. Onun malına el koy, bunu yasakla. Hukuk o hale gelmiş ise  patlama noktasına az kalınca ve seçim denilen emniyet supabına da güven sarsılıyorsa işin mizahı kısmına sığın sığınabileceğin kadar. Sonra bir an geliyor, para pulun önemi pek kalmıyor. Kaçacak yer kalmayınca saldırı tek yol. Küresel ısınma ise eski sistemlerin artık sürdürülemez olan bebeği.

Dünya zor bir dönem geçiriyor. Ekonomi birinci dünya savaşındaki buhranı aratmayacak bir döneme girmek üzere. Bütün bunlar bunalıma girmek için bir neden değil.

Paradigma değişiklikleri hep böyle dönemlerden sonra gerçekleşmiş. Yöneticinin açgözlülüğü, zenginin açgözlülüğü, şımarıklığı, güçlünün haddini bilmezliği sistemleri zor dönemlerde hep dengeden çıkartan nedenler. Daha adil, daha şeffaf olmak, düşünme hürriyeti hepimiz eşit olduğumuzdan falan değil, daha dengeli yaşam hayatta kalmak için. Tekrar bir düzen kurulacak merak etmeyin. Gülümseyerek ekleyeyiğm:

Biz görecek miyiz belli değil.

Şaka bu ya: biracılar derneği başkanı evde bira yapanlara kızmış; aba altından sopa göstererek veya iktidarın böylesine bir girişimini umarak ¨evde  bira yapımı vergi kaybına neden oluyor¨ demiş.  Yanıt internetten gelmiş; umumhaneler başkanı¨ evde seks de vergi kaybına neden oluyor, ona da vergi gelsin!¨

Böylesine gülümsemeler Allahtan var.  Ama gene de şu an, canı bahasına gösteri yapanlar, alıştığı ülkeden kaçanların sayısı giderek artıyor. 

One thought on “Can ve Et

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s